همرفت
جایگاه درس

همرفت - آموزش تصویری - زبان ساده


همرفت موارد زیر مکمل هم هستند. برای یادگیری پایدار، از همه آنها استفاده کنید:
1- متن را بخوانید
2- در آزمون شرکت کنید
توضیح بیشتر: دکمه راهنما در نوار بالایی را کلیک کنید .

1 - انتقال گرما به روش همرفت


انتقال گرما به کمک ماده و با انتقال ماده را همرفت گویند. وقتی که بخشی از مایعات و گازها گرم می شوند می توانند با انتقال خود، گرما را نیز منتقل کنند.

  1. همرفت در سیالات( یعنی گازها و مایعات) می تواند رخ دهد.
  2. وقتی همرفت رخ می دهد که بخشی از سیال که گرم است زیر بخش سردتر قرار گیرد.
  3. تفاوت همرفت و رسانش در این است که در رسانش ماده ای منتقل نمی شود. اما در همرفت ماده  منتقل می شود.
مثال 1:

یک بخاری چگونه به کمک پدیده همرفت، اتاق را گرم می کند؟

پاسخ:

 وقتی که بخاری در اتاق روشن می شود هوای نزدیک و مخصوصا بالای خود را گرم می کند. در نتیجه چگالی این قسمت هوا کاهش می یابد و به بالا می رود. سپس هوای سرد جای این هوای گرم را می گیرد.  این چرخش هوا سبب گرم شدن اتاق می شود.


مثال 2:

با یک آزمایش  توضیح دهید همرفت چگونه رخ می دهد.

پاسخ:

در آزمایشگاه یک لوله خاصی مطابق شکل روبرو وجود دارد که به آن لوله همرفت می گویند. در آن آب می ریزیم تا پر شود. یک ماده رنگی مانند جوهر در بالای منبع حرارت( سمت راست شکل) می ریزیم. با یک منبع گرما، به یک سمت آن گرما می دهیم. در این صورت چرخش آب و پدیده همرفت را مشاهده می کنیم

در این آزمایش مایع بالای منبع گرما گرم شده و چگالی آن کاهش می یابد در نتیجه به بالا می رود. و سبب چرخش مایع و جابجایی آن می گردد.


مثال 3: توضیح دهید چگونه همرفت سبب می شود ظرف آب یا غذا روی شعله گرم شود.
پاسخ:
 شعله به کف ظرف گرما می دهد. بنابراین، چگالی قسمت میانی کم می شود و به بالا می رود.  مایعات سردتر، از طرفین به پایین می آید و سبب چرخش دو طرفه مواد داخل ظرف می شود.

مثال 4:

چگونه همرفت سبب ایجاد نسیم یا باد در ساحل دریا هنگام شب و روز می شود؟

پاسخ:

خورشید در روز می تابد. خشکی زودتر گرم می شود. هوای بالای خشکی گرم شده و بالا می رود. بنابراین در مجاورت سطح ساحل، هوا از دریا به سمت خشکی می آید.

در شب خورشید نمی تابد. اما دریا دیرتر گرمای خود را از دست می دهد. علت این است که گرمای ویژه آب بالا است. بنابراین، هوای بالای آب دریا، گرم تر است و بالا می رود. در نتیجه در مجاورت ساحل، هوا از خشکی به دریا می رود.



2 - همرفت واداشته


تمام مثال هایی که در بالا زدیم همرفت طبیعی بود. یعنی جهت چرخه طوری است که هوای گرم بالا می رود. اما گاهی نیاز داریم جهت حرکت را خودمان تعیین کنید.

 همرفت واداشته همرفتی است که به کمک یک تلمبه، جهت حرکت شاره را طوری تعیین می کنیم که انتقال گرما در جهت دلخواه ما پیش برود.

مثال 5:

چند مثال از همرفت واداشته بیان کنید.

پاسخ:
  1.  سیستم گرم کننده مرکزی ساختمان: در این سیستم یک پمپ وجود دارد که آب گرم را از طریق یک لوله، به داخل اتاق ها می آورد و بعد از تبادل گرما، آن را به موتورخانه برمی گرداند.
  2. سیستم خنک کننده اتومبیل: به کمک یک پمپ، آب خنک از رادیاتور حرکت کرده و به درون موتور می رود و موتور را خنک می کند، سپس دوباره به رادیاتور، برگشته و خنک می شود.
  3. سیستم گردش خون بدن: خون به کمک قلب و از طریق رگ ها در بدن به حرکت در می آید و گرما را به بیرون بدن منتقل می کند.

سوال های چهار گزینه ای

در سوالات زیر لطفا گزینه درست را انتخاب کنید.
1- همرفت چیست؟
a-
b-
c-
d-
. . . . . .
2- کدام عبارت زیر درباره همرفت درست است؟
a-
b-
c-
d-
. . . . . .
3- علت وزش باد یا نسیم در ساحل دریاها چیست؟
a-
b-
c-
d-
. . . . . .
4- کدام یک از پدیده های زیر همرفت طبیعی است؟
a-
b-
c-
d-
. . . . . .

سوال های پرتکرار


همرفت چیست؟

انتقال گرما به کمک ماده و با انتقال ماده را همرفت می گویند.

چند نوع همرفت وجود دارد؟

دو نوع: همرفت طبیعی و همرفت واداشته.
در همرفت طبیعی مایع یا گاز گرم شده و بالا می رود اما در همرفت واداشته از یک پمپ استفاده می کنیم.

چند مثال از همرفت طبیعی و همرفت واداشته بزنید؟

همرفت طبیعی: گرم شدن منزل با بخاری، حرکت آب در سماور یا کتری و جریان هوا در ساحل دریا.
همرفت واداشته: شوفاژ منازل، سیستم خنک کننده خودرو، سیستم گردش خود بدن.

امتیاز دهی

ممنون که با دادن امتیاز، باعث دلگرمی ما جهت ادامه کار می شوید.
1 2 3 4 5

تعداد رای = 5
میانگین امتیاز 4.40 از 5

بخش نظرات


نظر"عیسی":
عالی بود 👍
پاسخ "ژرفنما" به این نظر : سلام ممنون از لطف شما

--------------