برآیند نیروهای الکتریکی
جایگاه درس

برآیند نیروهای الکتریکی - آموزش تصویری - زبان ساده


برآیند نیروهای الکتریکی موارد زیر مکمل هم هستند. برای یادگیری پایدار، از همه آنها استفاده کنید:
1- متن را بخوانید
2- در آزمون شرکت کنید
توضیح بیشتر: دکمه راهنما در نوار بالایی را کلیک کنید .

1 - برآیند نیروها


جمع نرده ای و برداریدر بخش اندازه گیری گفتیم که کمیت ها به دو قسمت تقسیم می شوند. یا بردای هستند و یا اینکه نرده ای هستند. کمیت های نرده ای با روش معمولی با هم جمع می شوند و کمیت های برداری نیز روش خاص خودشان را دارند.

نیرو یک کمیت برداری است. بنابراین دارای جهت و اندازه است. در نتیجه با روش‌های برداری باهم جمع می‌شوند. روش های برداری از روش های نرده ای پیجیده تر اند.

ما محاسبات را به چهار حالت تقسیم می کنیم. و برای هر کدام مثال می زنیم.

  1.  نیروها هم جهت باشند.
  2.  نیروها خلاف جهت باشند.
  3. نیروها عمود بر هم باشند.
  4. نیروها دلخواه باشند( فعلا نیاز نیست این حالت را بررسی کنیم).

2 - محاسبه برآیند نیرو های هم راستا


برایند بردار های هم راستاابتدا نیروهایی را بررسی می کنیم که هم راستا هستند. دو حالت پیش می آید یا نیروها هم جهت هستند یا در خلاف جهت هم. 

 با یک مثال، فرق راستا و جهت را بیان می کنیم. می گوییم خودرو از شمال به جنوب در حرکت است. در اینجا جهت آن مشخص شده است. اما وقتی می گوییم ماشین در جاده شمال - جنوب حرکت می کند، جهت آن را مشخص نگردیم بلکه امتداد آن را بیان کرده ایم.


توجه:

 اندازه برایند نیروی هایی که هم جهت هستند، برابر مجموع آنها است.

اندازه برایند نیروی هایی که خلاف جهت هستند، برابر تفریق آنها است.


مثال 1: برایند نیرو ها مثال 1

مطابق شکل روبرو، چهار نیرو بر یک جسم وارد می شوند. فرض کنید نیروی F1 برابر 4 نیوتن و  نیروی F2 برابر 5 نیوتن و  نیروی F3 برابر 6 نیوتن و نیروی F4 برابر 9 نیوتن باشد. برآیند این نیروها چند نیوتن است؟ جهت نیروی برآیند را مشخص کنید.

پاسخ:
برآیند نیروها پاسخ مثال 1
  1. نیروهای F2 و F4 هردو به سمت راست هستند. یعنی هم جهت اند. پس با هم جمع می شوند. 5+9 = 14 یعنی 14 نیوتن به سمت راست وارد می شود.
  2. نیروهای F1 و F3 هردو به سمت چپ هستند این دو نیرو با هم جهت هستند. پس با هم جمع می شوند. 6+4 = 10 یعنی 10 نیوتن به سمت چپ وارد می شود.
  3. با مقایسه عبارت های بالا می بینیم که 14 نیوتن به سمت  راست و 10 نیوتن به سمت چپ، بر این جسم وارد می شود. این دو نیرو در خلاف جهت هم هستند پس از هم کم می شوند. در نتیجه نیروی کل برابر است 10 - 14 = 4 نیوتن است. جهت نیروی کل به سمت راست است. زیرا اندازه نیرویی که به سمت راست وارد می شود( منظور نیروی 14 نیوتن است ) بزرگتر است.


توجه:

قبل از آنکه یک مثال در باره بارهای الکتریکی بزنیم بهتر است این نکته را خوب یاد بگیرید. برای تعیین تمام نیروهای وارد بر یک بار الکتریکی، باید از بارهای دیگر یک خط فرضی تصور کنیم که دو بار را به هم وصل می کند. سپس به توجه به علامت بارهای الکتریکی، جهت نیروها را مشخص می کنیم.

فرض کنید تعداد n بار الکتریکی داریم برای تعیین نیروهای وارد بر یک بار خاص، باید نیروهای الکتریکی حاصل از n-1 بار دیگر را محاسبه کنیم. مثلا اگر 16 بار الکتریکی داشته باشیم و بخواهیم نیروی وارد بر بار نهم را حساب کنیم باید تعداد 15 نیرو را حساب کنیم.



توجه:  اگر چند بارالکتریکی بر هم نیرو وارد کنند برای محاسبه نیروی خالص وارد بر یک بار الکتریکی، فقط نیروی وارد بر همان بار را در نظر می‌گیریم( و کاری به نیروهای وارد بر بار‌های دیگر نداریم). مثلا در سوال بعد، فقط نیروهای وارد بر بار 4 را در نظر گرفتیم. و کاری به نیروی وارد بر بارهای دیگر نداریم.

مثال 2: نیروی حاصل از چند بار الکتریکی

در شکل روبرو چهار بار الکتریکی در کنار هم قرار دارند. تمام نیروهای وارد بر بار 4 را رسم کنید.

پاسخ:
پاسخ مثال بار های چند تایی

 نیروی های الکتریکی وارد بر بار 4 را می خواهیم حساب کنیم.  پس فقط همان بار را در نظر می گیریم. کلا 4 بار الکتریکی داریم. پس بنابر نکته قبل، سه نیرو از طرف بارهای دیگر به بار 4 وارد شود. ابتدا خط های نقطه چین را از بارهای دیگر به بار 4 رسم می کنیم.

  1.  بار q1 و بار q4 ناهمنام هستند. بنابراین نیروی بین آنها ربایشی است.  در واقع q1 بار q4 را به سمت خود می کشد. پس F14 همان نیروی سبز رنگ است.
  2.  بار q2 و بار q4 همنام هستند بنابراین نیروی بین آنها رانشی است. در واقع q2 بار q4 را هل می دهد. پس F24 همان نیروی آبی  رنگ است.
  3.  بار q3 و بار q4 همنام هستند بنابراین نیروی بین آنها رانشی است.  در واقع q3 بار q4 را هل می دهد. پس F34 همان نیروی صورتی رنگ است.

مثال 3: محاسبه نیروی الکتریکی مثال 2مطابق شکل زیر، سه ذره با بارهای الکتریکی q1 = +4µc  و q2 = +9µc  وq3 = +1µc   در نقطه‌های A ‏ و B و C  ثابت شده‌اند. نیروی الکتریکی وارد بر بار q3 را محاسبه کنید AC = CB = 10 cm   

  ( k = 9 × 10 Nm2/C2)                

پاسخ:
پاسخ سوال نیروی الکتریکی مثال 2ابتدا نیرویی که بار 1 به بار 3 وارد می کند را حساب کردیم که برابر 3/6 = F13  شد. جهت این نیرو به سمت راست است.  زیرا بار 1 بار 3 را به سمت راست هل می دهد.

سپس  نیرویی که بار 2 به بار 3 وارد می کند را حساب کردیم که برابر 8/1 = F23  شد. جهت این نیرو به سمت چپ است. از زیرا بار 2 بار 3 را به سمت چپ هل می دهد.

در نهایت نیز برایند این دو نیرو را حساب کردیم. چون جهت آنها خلاف همدیگر است، آنها را از هم کم کردیم. نیروی کل که برابر 4/5 نیوتن است به سمت چپ است. زیرا نیروی بزرگتر یعنی F23 به سمت چپ است.



3 - برآیند نیروهای عمود برهم


نیروهای الکتریکی عمود برهم

در برخی از مسائل نیروها عمود بر هم هستند. مشابه روش هایی که در بالا گفتیم. ابتدا به کمک خط چین، خط وصل کننده دو بار را رسم می کنیم. سپس با توجه به علامت بارها، جهت نیروها را رسم کرده و در نهایت از رابطه فیثاغورس استفاده می کنیم.

مثال 4: نیروی الکتریکی سه بار مثلث

مطابق شکل زیر، سه ذره‌ی باردار در سه راس یک مثلث قائم الزاویه‌ی ABC ثابت شده‌اند . اندازه‌ی نیروی الکتریکی ‏وارد بر ذره‌ی بار دار qچند نیوتن است ؟   ( k = 9 × 10 Nm2/C2)       

 AB = AC = 0/06 m  و qB = qC = +3µc  و qA = - 4µc 

پاسخ:
نیروی الکتریکی سه بار مثلث پاسخ
  1.  بار qA و بار qB ناهمنام هستند. بنابراین نیروی بین آنها ربایشی است.  پس FBA همان نیروی سبز رنگ است.
  2.  بار qA و بار qC ناهمنام هستند. بنابراین نیروی بین آنها ربایشی است.. پس FCA همان نیروی آبی رنگ است.
  3. چون دو نیروی FBA  و FCA  بر هم عمود هستند. بنابراین از رابطه فیثاغورس استفاده کردیم.
  4.  برای تعیین جهت نیروی برایند کل( که با رنگ قهوه ای نشان دادیم ) از قطر مستطیل استفاده کردیم.

سوال های چهار گزینه ای

در سوالات زیر لطفا گزینه درست را انتخاب کنید.
1- کدام عبارت زیر در باره نیروی الکتریکی درست است؟
a-
b-
c-
d-
. . . . . .
2- برآیند نیروی های الکتریکی هم راستا( کدام عبارت درست است ):
a-
b-
c-
d-
. . . . . .
 بردار برایند3- چهار نیرو مطابق شکل بر جسمی وارد می شود. اندازه نیرو F1 برابر 3N،  اندازه نیرو F2 برابر 5N،  اندازه نیرو F3 برابر 9N،  اندازه نیروF4 برابر 4N، است. اندازه نیروی برآیند کل چند نیوتن است؟ جهت آن به کدام سمت است؟
a-
b-
c-
d-
. . . . . .
4- تعداد 7 بار الکتریکی بر هم اثر می کنند.
a-
b-
c-
d-
. . . . . .
 برآیند نیروی الکتریکی سه بار هم راستا5- مطابق شکل، سه ذره با بارهای الکتریکی q1 = +4µc  و q2 = +9µc  وq3 = +1µc   در نقطه‌های A ‏ و B و C  ثابت شده‌اند. نیروی الکتریکی وارد بر بار q3 را محاسبه کنید AC = CB = 10 cm  ( k = 9 × 10 9 Nm2/C2)   
a-
b-
c-
d-
. . . . . .
 برآیند نیروهای عمود برهم6- مطابق شکل زیر، سه ذره‌ی باردار در سه راس یک مثلث قائم الزاویه‌ی ABC ثابت شده‌اند . اندازه‌ی نیروی الکتریکی ‏وارد بر ذره‌ی بار دار qA چند نیوتن است ؟   ( k = 9 × 10 9 Nm2/C2)        AB = AC = 0/06 m  و qB = qC = +3µc  و qA = - 4µc 
a-
b-
c-
d-
. . . . . .

سوال های پرتکرار


برآیند نیروهای الکتریکی را چگونه حساب کنیم؟

ابتدا باید خط وصل کنند دو بار را رسم کنیم. سپس با توجه به علامت بارهای الکتریکی، جهت نیروها را تعیین کنیم. و در نهایت از روش برداری استفاده کنیم.

برآیند نیروهای هم راستا را چگونه حساب کنیم.

دو حالت پیش می آید. اگر نیروها هم جهت باشند باید با هم جمع شوند. اگر نیرو ها خلاف جهت هم باشند از هم کم می کنیم.

برآیند نیروهای عمود بر هم را چگونه حساب کنیم.

اگر نیروهای وارد بر جسم، عمود بر هم باشند باید از روش فیثاغورس استفاده کنیم.

امتیاز دهی

ممنون که با دادن امتیاز، باعث دلگرمی ما جهت ادامه کار می شوید.
1 2 3 4 5

تعداد رای = 7
میانگین امتیاز 4.43 از 5

بخش نظرات


نظر"Es":
درود سوال ۵ جواب میشه ۹N ب سمت راست تو گزینه ها نیست!
پاسخ "ژرفنما" به این نظر : سلام ممنون از توجه و دقت شما. بار سوم در بین دو بار دیگر قرار دارد این سوال مربوط به امتحان نهایی سال های گذشته است نظرات شما به ما کمک زیادی می کند

--------------