نیروهای بین مولکولی - آموزش تصویری - زبان ساده
موارد زیر مکمل هم هستند. برای یادگیری پایدار، از همه آنها استفاده کنید:
1- متن را بخوانید
2- در آزمون شرکت کنید
توضیح بیشتر: دکمه راهنما در نوار بالایی را کلیک کنید .
1 - نیروهای بین مولکولی
همین ابتدا دقت کنید که نیروهای بین مولکولی و نیروهای درون مولکولی را با هم اشتباه نکنید. نیروهای بین مولکولی نیروهایی هستند که مولکول های یک ماده برهم وارد می کنند. مثلا آب را در نظر بگیرید. نیرویی که مولکول های آب برهم وارد می کنند نیروی بین مولکولی است.اما نیرویی که اجزای داخلی مولکول آب( یعنی اکسیژن و هیدروژن ) برهم وارد می کنند از نوع نیروی درون مولکولی است. بحث ما در باره نیروی بین مولکولی است. نیروی بین مولکولی را نیروی هم چسبی نیز می گویند.
نکته مهم دیگری که باید در نظر گرفت این است که نیروهای بین مولکولی کوتاه برد هستند. یعنی در فاصله کمی اثر می کنند. به بیان دیگر اگر فاصله بین مولکول ها زیاد شود اثر این نیرو بسیار ناچیز می گردد.
علت آن، نیروی بین مولکولی است. یعنی مولکول های کاغذ بر هم نیروی جاذبه وارد کرده و در برابر پاره شدن، مقاومت می کنند.
یک ورق کاغذ را پاره می کنیم و سپس آن دو تکه را کنار هم قرار می دهیم، چرا این دو تکه به هم نمی چسبند؟چون نیروهای بین مولکولی کوتاه برد هستند. وقتی که دو تکه کاغذ را کنار هم قرار می دهیم نمی توانیم مولکول های کاغذ را به قدری به هم نزدیک کنیم که نیروی بین مولکولی اثر کند. بنابراین تکه های کاغذ به هم نمی چسبند.
2 - مقایسه نیروی بین مولکولی جامدها و مایعات و گازها
- در جامدات نیروی بین مولکولی زیاد است. به همین دلیل به راحتی فشرده یا کشید نمی شوند.
- اما این نیرو در مایعات با جامدات متفاوت است. در حالتی که می خواهیم مایعات را فشرده کنیم، نیروی بین مولکولی، زیاد است. پس مایعات را نمی توان به راحتی فشرده کرد.
- در گازها این نیرو ناچیز است، زیرا مولکول های مواد گازی، خیلی با هم فاصله دارند. هرچه گاز رقیق تر باشد فاصله بین مولکولی بیشتر است و نیروی بین مولکولی کمتر می باشد.
3 - نیروهای رانشی و ربایشی بین مولکولی
یکی از ویژگی های جالب نیروهای بین مولکولی این است که وقتی می خواهیم فاصله بین مولکول های جسم را کمتر کنیم( مثلا یک قطعه چوب را فشرده کنیم) نیروی بین مولکولی، تبدیل به نیروی رانشی می شود و از فشرده شدن جسم جلوگیری می کند. اگر بخواهیم فاصله بین مولکول های یک جسم را بیشتر کنیم ( مثلا چوب را از دو طرف بکشیم) نیروی بین مولکولی، تبدیل به نیروی ربایشی می شود و از کشیده شدن جسم جلوگیری می کند.
چرا نمی توانیم یک بطری آب معدنی پلاستیکی پر آب ( با سر بسته) را فشرده کنیم؟زیرا هنگامی که آب معدنی را فشار می دهیم، در واقع می خواهیم فاصله بین مولکول ها را کمتر کنیم. در این حالت، نیروی بین مولکولی، به صورت رانشی ظاهر می شود و از نزدیک شدن مولکول ها به هم جلوگیری می کند.
چرا قطرات آب که از شیر به پایین چکه می کنند، پخش نمی شود و به صورت قطره پایین می آیند؟
علت این پدیده، نیروی بین مولکولی است. زمانی که قطره آب چکه می کند، اگر این قطره بخواهد پخش شود باید فاصله بین مولکول های آن بیشتر شود. در این حالت نیروی بین مولکولی به صورت ربایشی ظاهر می شود. این نیرو مانع از پخش شدن قطره آب می شود.
چرا در فضا و در جایی که نیروی جاذبه وجود ندارد، آب به صورت کره در می آید ؟
دلیل این پدیده، نیروی های بین مولکولی است. در واقع نیروی بین مولکول های آب، به صورت ربایشی ظاهر می شود و باعث می شود ذرات آب در کنار هم باقی بمانند.
بخش نظرات